ΕΔΔΑ: H μετάθεση του βάρους απόδειξης στον κατηγορούμενο παραβιάζει το τεκμήριο αθωότητας (Ελλάδα)

 

 

H μετάθεση του βάρους απόδειξης στον κατηγορούμενο παραβιάζει το τεκμήριο αθωότητας 

ΑΠΟΦΑΣΗ

Καρακασίδης κατά Ελλάδος της 16.12.2025 (προσφ. αριθ. 46737/20) 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ο προσφεύγων είναι Έλληνας πολίτης γεννηθείς το 1977, κάτοικος Αμαρύνθου Ευβοίας. Στις 8 Νοεμβρίου 2011, κατά τη διάρκεια τυχαίου ελέγχου της Τροχαίας, η αστυνομία ανακάλυψε σε ξύλινο κουτί στο χώρο της ρεζέρβας του αυτοκινήτου του περίπου 30 κοσμήματα και πολυάριθμους πολύτιμους λίθους. Ο προσφεύγων ισχυρίστηκε ότι τα αντικείμενα ανήκαν στη σύζυγό του και τα φύλασσε στο αυτοκίνητό του για λόγους ασφαλείας, λόγω διάρρηξης που είχε λάβει χώρα στην οικία τους τον Ιούνιο 2011 και την οποία είχε καταγγείλει εγκαίρως στην αστυνομία.

Με την απόφαση 3217/2018, το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών τον καταδίκασε για αποδοχή προϊόντων εγκλήματος κατ’ άρθρο 394 του τότε Ποινικού Κώδικα και του επέβαλε ποινή φυλάκισης 15 μηνών με αναστολή. Η έφεσή του απορρίφθηκε με την απόφαση 3339/2018 του Τριμελούς Πλημ/κείου Αθηνών, το οποίο έκρινε ότι ο ισχυρισμός του περί ιδιοκτησίας της συζύγου του δεν αποδείχθηκε και ότι το γεγονός της φύλαξης των αντικειμένων στο αυτοκίνητό του ενίσχυε το συμπέρασμα περί παράνομης προέλευσής τους. Η αναίρεσή του απορρίφθηκε με την απόφαση 1055/2019 του Αρείου Πάγου.

Ο προσφεύγων προσέφυγε στο ΕΔΔΑ παραπονούμενος για παραβίαση του άρθρου 6 §§ 1 και 2 της ΕΣΔΑ, ισχυριζόμενος ότι η καταδίκη του στηρίχθηκε αποκλειστικά στο γεγονός της εύρεσης των αντικειμένων στο αυτοκίνητό του, χωρίς να αποδειχθεί ποιος τα είχε κλέψει, από ποιον είχαν κλαπεί ή εάν όντως ήταν κλεμμένα, μετατοπίζοντας παρανόμως το βάρος απόδειξης σε αυτόν.

Το ΕΔΔΑ υπενθύμισε ότι το τεκμήριο αθωότητας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 6 § 2 αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της δίκαιης ποινικής δίκης. Το βάρος απόδειξης φέρει η κατηγορούσα αρχή και κάθε αμφιβολία πρέπει να λειτουργεί υπέρ του κατηγορουμένου (in dubio pro reo). Η μετάθεση του βάρους απόδειξης από την κατηγορούσα αρχή στην υπεράσπιση παραβιάζει το τεκμήριο αθωότητας, ενώ ζητήματα ανακύπτουν και όταν οι καταδικαστικές αποφάσεις δεν είναι επαρκώς αιτιολογημένες.

Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου στήριξε την καταδίκη στα ευρήματα ότι τα αντικείμενα ήταν κλεμμένα και ότι ο προσφεύγων το γνώριζε. Ωστόσο, το υλικό που υποβλήθηκε ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων δεν περιείχε καμία αναφορά σε κάποια κλοπή. Δεν διαπιστώθηκαν οι περιστάσεις υπό τις οποίες ο προσφεύγων απέκτησε τα υποτιθέμενα κλοπιμαία, ούτε υπήρχαν συγκεκριμένες ενδείξεις ότι γνώριζε την υποτιθέμενη παράνομη προέλευσή τους. Ο προσφεύγων αρνήθηκε επανειλημμένα οποιαδήποτε τέτοια γνώση και ουδεμία μαρτυρική κατάθεση προσκομίσθηκε προς απόδειξη του αντιθέτου.

Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι η διαπίστωση των εθνικών δικαστηρίων ότι ο προσφεύγων απέτυχε να αποδείξει την κυριότητα των αντικειμένων είναι διακριτή από την υποχρέωση της εισαγγελίας να αποδείξει πέραν πάσης ευλόγου αμφιβολίας την παράνομη προέλευσή τους και τη γνώση του προσφεύγοντος περί αυτής. Τα συμπεράσματα των εθνικών δικαστηρίων δεν ήταν αποτέλεσμα εκ πρώτης όψεως αποδεικτικού υλικού που ο προσφεύγων απέτυχε να ανατρέψει. Τα εθνικά δικαστήρια μετέθεσαν ουσιαστικά το βάρος απόδειξης από την κατηγορούσα αρχή στον προσφεύγοντα, κατά παράβαση των αρχών που διέπουν το τεκμήριο αθωότητας. Επιπλέον, οι αποφάσεις των εθνικών δικαστηρίων δεν ήταν επαρκώς αιτιολογημένες.

Το ΕΔΔΑ διαπίστωσε ομόφωνα παραβίαση του άρθρου 6 §§ 1 και 2 της ΕΣΔΑ.

Το Δικαστήριο επιδίκασε στον προσφεύγοντα 6.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 1.240 ευρώ για δικαστικά έξοδα και δαπάνες.

 

 

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ ΑΔΕΙΑ ΤΗΣ https://www.echrcaselaw.com ΟΠΟΥ ΚΑΙ ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΑΠΟΦΑΣΗ

ΣΧΟΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ  (Link)