ΕΔΔΑ: Δικαίωμα στη ζωή και προγενέστερες οδηγίες ασθενούς για συνέχιση θεραπείας υποστήριξης ζωή

 

 

 

Medmoune κατά Γαλλίας. Δικαίωμα στη ζωή και προγενέστερες οδηγίες ασθενούς για συνέχιση θεραπείας υποστήριξης ζωής. Μη παραβίαση άρθρου 2 

ΑΠΟΦΑΣΗ

Medmoune κατά Γαλλίας της 05.02.2026 (προσφ. αριθ. 55026/22) 

ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η απόφαση Medmoune κατά Γαλλίας αφορά την ιατρική απόφαση διακοπής των θεραπειών που διατηρούσαν στη ζωή έναν 44χρονο άνδρα σε βαθύ κώμα μετά από ατύχημα, παρά την ύπαρξη προγενέστερων οδηγιών του, στις οποίες είχε εκφράσει τη βούλησή του να διατηρηθεί στη ζωή ακόμη και τεχνητά. Το ΕΔΔΑ, εξετάζοντας για πρώτη φορά υπόθεση όπου οι προγενέστερες οδηγίες του ασθενούς ζητούσαν τη συνέχιση και όχι τη διακοπή της θεραπείας, έκρινε ομόφωνα ότι δεν υπήρξε παραβίαση του άρθρου 2 της ΕΣΔΑ, καθώς το γαλλικό νομοθετικό πλαίσιο είναι συμβατό με τις απαιτήσεις της Σύμβασης, η διαδικασία λήψης της απόφασης σεβάστηκε τις εγγυήσεις του άρθρου 2, και οι προσφεύγουσες είχαν πρόσβαση σε αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΕΔΔΑ – MEDMOUNE ΚΑΤΑ ΓΑΛΛΙΑΣ (2026)

Η απόφαση Medmoune κατά Γαλλίας αποτελεί την πρώτη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) που εξετάζει ευθέως το ζήτημα της διακοπής θεραπειών υποστήριξης ζωής παρά την ύπαρξη προγενέστερων οδηγιών του ασθενούς υπέρ της συνέχισής τους, υπό το πρίσμα του άρθρου 2 της ΕΣΔΑ.

Οι προσφεύγουσες είναι δύο Γαλλίδες υπήκοοι και μία Μαροκινή υπήκοος, αδελφές και σύζυγος αντίστοιχα του Α.Μ., ο οποίος στις 18 Μαΐου 2022, σε ηλικία 44 ετών, υπέστη σοβαρό πολυτραύμα μετά από ατύχημα με όχημα, με συνέπεια καρδιοαναπνευστική ανακοπή και στέρηση οξυγόνου στον εγκέφαλο για επτά λεπτά. Εισήχθη στη μονάδα εντατικής θεραπείας του νοσοκομείου Valenciennes, όπου οι εξετάσεις κατέδειξαν απουσία αντανακλαστικών του εγκεφαλικού στελέχους, απουσία εγκεφαλικής δραστηριότητας και σοβαρές ανοξικές βλάβες.

Στις 5 Ιουνίου 2020, ο Α.Μ. είχε συντάξει χειρόγραφες προγενέστερες οδηγίες, στις οποίες δήλωνε ότι επιθυμούσε «να συνεχίσουν να τον διατηρούν στη ζωή (ακόμη και τεχνητά) σε περίπτωση που θα είχε χάσει (οριστικά) τις αισθήσεις του και δεν θα μπορούσε πλέον να επικοινωνεί με τους οικείους του».

Στις 1η Ιουνίου 2022, η ιατρική ομάδα αποφάσισε τη διακοπή των θεραπειών, χωρίς να γνωρίζει την ύπαρξη των προγενέστερων οδηγιών. Μετά την προσκόμιση των οδηγιών από τις προσφεύγουσες, ο δικαστής των ασφαλιστικών μέτρων του διοικητικού πρωτοδικείου της Lille ανέστειλε την απόφαση στις 8 Ιουνίου 2022. Ακολούθησε νέα συλλογική διαδικασία και στις 15 Ιουλίου 2022 ελήφθη νέα απόφαση διακοπής θεραπειών, κατά την οποία οι προγενέστερες οδηγίες κρίθηκαν ομόφωνα «προδήλως ακατάλληλες» λόγω της ιατρικής κατάστασης του ασθενούς.

Οι προσφεύγουσες άσκησαν référé-liberté, το οποίο απορρίφθηκε τόσο από το διοικητικό πρωτοδικείο της Lille (22 Ιουλίου 2022) όσο και από το Conseil d’État (29 Νοεμβρίου 2022). Εν τω μεταξύ, με ordonnance της 19ης Αυγούστου 2022, η formation collégiale de référé του Conseil d’État έκανε δεκτό το αίτημα διαβίβασης της QPC στο Conseil constitutionnel. Το Conseil constitutionnel, κατόπιν υποβολής προδικαστικού ερωτήματος συνταγματικότητας (QPC), έκρινε με την απόφαση αριθ. 2022-1022 QPC της 10ης Νοεμβρίου 2022 ότι οι διατάξεις του άρθρου L. 1111-11 του Κώδικα Δημόσιας Υγείας είναι σύμφωνες με το Σύνταγμα.

Το ΕΔΔΑ εξέτασε την υπόθεση υπό το πρίσμα των θετικών υποχρεώσεων του κράτους που απορρέουν από το άρθρο 2 της ΕΣΔΑ, εφαρμόζοντας τα κριτήρια που είχε θέσει στις αποφάσεις Lambert κ.α. κατά Γαλλίας, Gard κ.α. κατά Ηνωμένου Βασιλείου και Sahed κατά Γαλλίας.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι: α) το γαλλικό νομοθετικό πλαίσιο είναι συμβατό με τις απαιτήσεις του άρθρου 2, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας μη εφαρμογής των προγενέστερων οδηγιών του ασθενούς όταν αυτές είναι προδήλως ακατάλληλες, β) η διαδικασία λήψης της απόφασης πληρούσε τις απαιτήσεις του άρθρου 2, με τη βούληση του Α.Μ. να βρίσκεται στο επίκεντρο της διαδικασίας, και γ) οι προσφεύγουσες είχαν πρόσβαση σε δικαιοδοτικό έλεγχο που σέβεται τις απαιτήσεις του άρθρου 2.

Το ΕΔΔΑ αποφάνθηκε ομόφωνα ότι δεν υπήρξε παραβίαση του άρθρου 2 της ΕΣΔΑ και ότι δεν υφίσταται λόγος χωριστής εξέτασης των αιτιάσεων υπό τα άρθρα 8 και 9 της ΕΣΔΑ.

 

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ ΑΔΕΙΑ ΤΗΣ https://www.echrcaselaw.com ΟΠΟΥ ΚΑΙ ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΑΠΟΦΑΣΗ