162 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΜΗΤΕΡΑ ΕΛΛΑΔΑ

 

21 Μαιου 1864-2026

162 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΜΗΤΕΡΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

«Πατρίδα, σαν τον ήλιο σου, ήλιος αλλού δε λάμπει![1]»

1.Τα Ιόνια νησιά ή Επτάνησα[2] είναι η παντοτινή πύλη Ανατολής και Δύσης, ένας στρατηγικό σταυροδρόμι, ένας κόσμος ολόκληρος Κάθε νησί έχει την δική του σημαντική ιστορία ,είναι ένα ξεχωριστό σημείο αναφοράς. Τα Επτάνησα, γέφυρα και μεθοριακή γραμμή ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, κατά τη μακρόχρονη βενετική κυριαρχία(1238-1797)και την Γαλλοκρατία(1797-1799,1807-1815), ήλθαν σε επαφή με το ευρωπαϊκό πνεύμα τρις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης και οικειοποιήθηκαν τις αξίες του δυτικού πολιτισμού, διατηρώντας όμως την ελληνική παράδοση, τη γλώσσα και τη θρησκεία. Εκεί ιδρύθηκες το πρώτο Ελληνικό Κράτος, η «Επτάνησος Πολιτεία» με συντελεστή  τον μέγιστο Έλληνα τον Ιωάννη Καποδίστρια.

2.Στις 5 Νοέμβριου 1815, η Αγγλία και η Ρωσία υπογράφουν στο Παρίσι ειδική συνθήκη, σύμφωνα με την οποία τα Επτάνησα τίθενται υπό την «προστασία της Αγγλίας» με την ονομασία «Ηνωμέναι Πολιτείαι των Ιονίων Νήσων». Έτσι άρχισε η «Αγγλοκρατία» στα Επτάνησα που τελείωσε με Ένωση με την Ελλάδα  το 1864 Μετά την υπογραφή της συνθήκης, (5 Νοεμβρίου 1815) η Αγγλία έστειλε διοικητή-αρμοστή στα Επτάνησα τον  στρατηγό Θ.Μαίτλαντ (Thomas Maitland), ο οποίος επέβαλε μέσα σε κλίμα ουσιαστικής κατοχής το σύνταγμα του 1817.  Αυτό το πολιτικό σχήμα, η τυπική ανεξαρτησία υπό την «προστασία» των Άγγλων, ήταν στην πραγματικότητα η πιο σκληρή αποικιοκρατία  που ανατράπηκε με τους αιματηρούς αγώνες των Επτανησίων.

 

3.Το κίνημα του Ριζοσπαστισμού (1848-1864).

Η Κεφαλονιά υπήρξε το λίκνο του «Ριζοσπαστικού» κόμματος. Οι επιφανέστεροι Ριζοσπάστες, Ηλίας Ζερβός-Ιακωβάτος,  Γεράσιμος Λιβαδάς, Ιωσήφ Μομφεράτος και ο Γεώργιος Τυπάλδος-Ιακωβάτος, είχαν σπουδάσει στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια απ’ όπου μετέφεραν τις καινούργιες δημοκρατικές ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης του Εθνομάρτυρα Ρήγα του Βελεστινλή και των μεγάλων διδασκάλων του Γένους. Ως κόμμα λαϊκό και επαναστατικό που ήταν το Ριζοσπαστικό, εξέφραζε τις ελπίδες του ελληνικού λαού για την εθνική ανεξαρτησία και κοινωνική δικαιοσύνη. Ο Ηλίας Ζερβός Ιακωβάτος, ο κυριότερος ίσως ηγέτης των Κεφαλλήνων ριζοσπαστών, μαζί με τον Ιωσήφ Μομφεράτο και τον ιερέα Παΐσιο Μεταξά, στο πρώτο φύλλο της εφημερίδας του Φιλελεύθερος, που κυκλοφόρησε στις 19 Φεβρουαρίου 1849, τονίζει: « ...; Θέλομεν τω όντι να γίνωμεν και ουχί να λεγώμεθα απλώς Έλληνες. Θέλομεν να ενωθώμεν εις έν έθνος, αληθώς ελεύθερον και ανεξάρτητον, μεθ' όλης της ελληνικής φυλής». Όμως οι διανοούμενοι της Επτανήσου πήραν πάνω τους τον αγώνα

4.Η πρώτη εξέγερση, η επονομαζόμενη «εξέγερση του Σταυρού» (14 Σεπτεμβρίου 1848), η οποία κράτησε πάνω από δέκα ημέρες. πρωτοστατούσαν γνωστοί ριζοσπάστες όπως ο Ιωάννης Τυπάλδος Καπελέτος, ο ιερέας Παΐσιος Μεταξάς, ο Γεώργιος Μεταξάς Λυσέος και ο Νικόλαος Φωκάς-Ρεπούμπλικας. Όταν οι επαναστάτες εισέβαλαν στο Ληξούρι, της πορείας ηγούνταν τρεις ιερείς, οι Ματζουράτος, Κουτουφάς και Βουτσινάς, οι οποίοι κραύγαζαν το σύνθημα «Ζήτω η ελευθερία και η πατρίς». Στην εξέγερση της Σκάλας  (15-19 Αυγούστου 1949), που στρεφόταν κατά των Άγγλων, αλλά και κατά των αρχόντων, ορισμένοι από τους οποίους φονεύθηκαν από το πλήθος, και χαρακτηρίστηκε ως «Κομμούνα» της Κεφαλλονιάς, πρωτοστατούσαν οι Θεόδωρος Βλάχος, Αναστάσιος Λαμπρινάτος Μπομποτής και ο παπα-Γρηγόρης Ζαπάντης Νοδάρος, που αποκαλούνταν από τους αντιπάλους του παπα-ληστής και απαγχονίστηκε από τους Άγγλους, ενώ εξορίστηκαν οι Ηλίας Ζερβός Ιακωβάτος(1814-1894) και Ιωσήφ Μομφερράτος.

5. Στις 14 Νοεμβρίου 1863 στο Λονδίνο υπογράφεται η Συνθήκη της Ένωσης[3] της Επτανήσου με την Ελλάδα[4]_/ χωρίς τη συμμετοχή των Επτανησίων, αλλά και της Ελλάδος[5]. Η Συνθήκη για την Ένωση έδινε τέλος στη βρετανική κατοχή στα Επτάνησα. Η πολυπόθητη αυτή  ημέρα οφείλεται στους αιματηρούς αγώνες των Επτανησίων και ιδίως των Ριζοσπαστών για την Ένωση της Επτανήσου με τη Μητέρα Ελλάδα.

 Η Συνθήκη αυτή επέβαλε αβάστακτα βάρη στους Επτανήσιους

Οι Βρετανοί δεν χάρισαν τα επτανησία στην Ελλάδα ,δεν μπορούσαν να τα κρατήσουν άλλο μετά απο τους αγώνες του λαού και ιδίως των ριζοσπαστών και την μεταβολή του γεωπολιτικού περιβάλλοντος στην Μεσόγειο[6] ,με την κτήση της Κύπρου και το άνοιγμα των στενών του Σουέζ. .

Την 22 Ιούλιου του 1864, ο βουλευτής Μ. Σχοινάς, ανερχόμενος στο βήμα και  υποδεχόμενος τους Επτανήσιους βουλευτές στην Ελληνική βουλή^[7] αναφέρει : «Σεις αδελφοί Επτανήσιοι [...] διεσώσατε την ζωήν της εθνικότητος, την γλώσσαν, την θρησκείαν και τας ιστορικάς παραδόσεις [...]».Στην ιδία συνεδρίαση ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης λέγει: «.. η Ελλάς του 1821 αναγγενάται και ταυτίζεται μετα της Ελλάδος του 1864»

 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

---

[1] Ο πρώτος στίχος από το ποίημα του Λορέντζου Μαβίλη με τίτλο: «Στην Πατρίδα

[2] Βλ. Αντώνη  Π.Αργυρού, ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΑ ΑΝΑΛΕΚΤΑ ΙΙ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ, εκδ Σιδέρη 2026

[3] Η Βρετανία αποφάσισε να «εγκαταλείψει» τα Επτάνησα όταν η ζημία που της προκαλούσαν (κυρίως οι αγώνες των Επτανησίων) ήταν μεγαλύτερη από τα οφέλη που της προσέφεραν (βλ. Αγορεύσεις των Gladstone, Gray, Maguire στα πρακτικά του Αγγλικού Κοινοβουλίου, σε Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΓ,' σελ. 215).

[4]Σ. Θ. Λάσκαρη, Ο Τρικούπης και η Ένωσις των Επτανήσων, εν Αθήνας 1930, εκδ. Ι. Σιδέρη.

[5] Βλ. Επιστολή Χ. Τρικούπη, ΥΠΕΞ «Έγγραφα επίσημα αφορώντα τας επί του Επτανησιακού ζητήματος διαπραγματεύσεις», Εθνικό Τυπογραφείο, 1864, σελ. 14.

[6] βλ. Αγορεύσεις των Gladstone, Gray, Maguire,ο.π.

[7] Βλ πρακτικά ΣΠΓ ΄ συνεδρίασης της Βουλής των Ελλήνων Της 22/7/1864 σελιδα 287