Η μείωση της ανεργίας των νέων παραμένει μία από τις πλέον επίμονες κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις. Εδώ και πάνω από μία δεκαετία, η ΕΕ έχει δεσμευθεί να βοηθήσει τους νέους να ενταχθούν στην αγορά εργασίας, αρχής γενομένης από τη θέσπιση της δέσμης μέτρων για την απασχόληση των νέων το 2012 και τις συστάσεις του Συμβουλίου που ζητούσαν από τα κράτη μέλη της ΕΕ να αναλάβουν αποφασιστική δράση. Οι επίμονες προσπάθειες που κατέβαλε η ΕΕ επί μία δεκαετία στέφθηκαν με επιτυχία, καθώς τα ποσοστά ανεργίας των νέων έχουν μειωθεί. Ωστόσο, σε ένα πλαίσιο διαρθρωτικών ελλείψεων σε εργατικό δυναμικό, εξελισσόμενων απαιτήσεων σε δεξιότητες και αύξησης του χρόνου μετάβασης από την εκπαίδευση στην απασχόληση, η ανάγκη για διαρκή στήριξη παραμένει επίκαιρη. Στο πλαίσιο ενός νέου ελέγχου, θα εξετάσουμε κατά πόσον τα μέτρα που χρηματοδοτεί η ΕΕ βοηθούν τους νέους να εξασφαλίσουν όχι απλά μια οποιαδήποτε θέση εργασίας, αλλά θέσεις εργασίας που θα αντέξουν στον χρόνο. Η σχετική έκθεση θα δημοσιευθεί την προσεχή άνοιξη.
Αν και κατεξοχήν αρμόδιες για την πολιτική για την απασχόληση των νέων είναι οι εθνικές κυβερνήσεις, η ΕΕ διαδραματίζει σημαντικό υποστηρικτικό ρόλο, καθώς παρέχει στρατηγική καθοδήγηση μέσω των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων (που έχουν πλέον αντικατασταθεί από τα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια) και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Δισεκατομμύρια ευρώ έχουν διατεθεί για την αντιμετώπιση του συγκεκριμένου προβλήματος από τα ταμεία της πολιτικής συνοχής, συμπεριλαμβανομένων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ), της Πρωτοβουλίας για την απασχόληση των νέων (ΠΑΝ), της Συνδρομής στην Ανάκαμψη για τη Συνοχή και τις Περιοχές της Ευρώπης (REACT-EU) και πρόσφατα του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+ (ΕΚΤ+). Στο επίκεντρο της προσέγγισης της ΕΕ βρίσκεται η αρχή της βιώσιμης ένταξης στην αγορά εργασίας, η οποία έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται διατηρούνται και μετά το πέρας της οικονομικής στήριξης και ότι οι νέοι διαθέτουν τις δεξιότητες και την ικανότητα να διαπρέψουν στις θέσεις αυτές. Μία ένδειξη επιτυχίας είναι, για παράδειγμα, οι νέοι να εξακολουθήσουν να έχουν απασχόληση μετά τους πρώτους 12 ή 18 μήνες.
Εξαγγελθείσες το 2013, οι εγγυήσεις για τη νεολαία αποτέλεσαν το κεντρικό πλαίσιο πολιτικής. Στα περισσότερα κράτη μέλη, τα σχετικά καθεστώτα τέθηκαν σε λειτουργία το 2014, με τα προγράμματα να υλοποιούνται κυρίως από τα υπουργεία απασχόλησης και τις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης. Το 2020, η Επιτροπή εισήγαγε τη δέσμη μέτρων για τη στήριξη της απασχόλησης των νέων, με την οποία ενισχύθηκαν οι εγγυήσεις για τη νεολαία και διευρύνθηκε η καλυπτόμενη ηλικιακή ομάδα, από τα 15-24 έτη στα 15-29. Οι λόγοι πίσω από αυτή την κίνηση ήταν η μεγαλύτερη διάρκεια των εκπαιδευτικών διαδρομών, η μεταβαλλόμενη φύση της εργασίας και το γεγονός ότι οι οικονομικές διαταραχές που προκάλεσε η πανδημία COVID-19 ώθησαν περισσότερους νέους ενήλικες να εγκαταλείψουν την ιδέα της σταθερής απασχόλησης.
Κατά την περίοδο 2021-2027, το ΕΚΤ+ έχει γίνει το βασικό χρηματοδοτικό μέσο, περικλείοντας την παλαιότερη ΠΑΝ. Το ΕΚΤ+ απαιτεί επίσης από τα κράτη μέλη στα οποία τα ποσοστά των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) υπερβαίνουν τον μέσο όρο να διαθέσουν τουλάχιστον το 12,5 % των πόρων από το συγκεκριμένο ταμείο σε δράσεις και μεταρρυθμίσεις για την απασχόληση των νέων.
Σε γενικές γραμμές, η πρόοδος στα διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ δεν είναι ομοιόμορφη. Η ανεργία των νέων σε επίπεδο ΕΕ έχει μειωθεί από 20 % το 2013 σε κάτω του 12 % τα τελευταία χρόνια, παραμένει ωστόσο υψηλότερη από τα συνολικά ποσοστά ανεργίας κατά 5-6 εκατοστιαίες μονάδες. Στο τέλος του 2024, 4,5 εκατομμύρια νέοι —το 11,4 % των ατόμων ηλικίας 15-29 ετών— ήταν άνεργοι. Μεγάλες διαφορές εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των κρατών μελών: τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφουν η Ισπανία (19,1 %) και η Ελλάδα (18,4 %), ενώ τα χαμηλότερα η Γερμανία (5,5 %) και η Τσεχία (5,8 %).
Στο πλαίσιο προηγούμενων ελέγχων, το ΕΕΣ είχε ήδη αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα της στήριξης του ΕΚΤ και της ΠΑΝ. Επιπλέον, σε παλαιότερο έλεγχο, διαπιστώσαμε ότι σημαντικό μέρος των πόρων REACT-EU προοριζόταν για την απασχόληση. Ο νέος έλεγχος καλύπτει το ΕΚΤ/ΠΑΝ για την περίοδο 2014-2020, τα μέτρα REACT-EU που ολοκληρώθηκαν έως το τέλος του 2023 και τον προγραμματισμό του ΕΚΤ+, εστιάζει δε σε τρία κράτη μέλη: την Ιταλία, την Ισπανία και τη Γερμανία. Ο έλεγχος καλύπτει μόνο τη χρηματοδότηση για τη συνοχή και όχι τη χρηματοδότηση από τον ΜΑΑ, τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η στήριξη του ΜΑΑ για την αγορά εργασίας αποτέλεσε αντικείμενο χωριστής ανάλυσης και η σχετική έκθεση είναι διαθέσιμη εδώ.
Η έκθεσή μας σχετικά με τη στήριξη της ΕΕ για μια βιώσιμη αγορά εργασίας για τους νέους θα δημοσιευθεί την άνοιξη του 2026. Το ΕΕΣ θα αξιολογήσει, μεταξύ άλλων, κατά πόσο τα στηριζόμενα από την ΕΕ μέτρα, όπως τα κίνητρα πρόσληψης, εστιάζουν με επιτυχία στους νέους που συμμετέχουν και οδηγούν σε διαρκή απασχόληση. Τα ευρήματα θα βοηθήσουν να προσδιοριστεί η αποτελεσματικότητα της ΕΕ όσον αφορά τη στήριξη της μακροπρόθεσμης ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας και να βρεθεί ένας καλύτερος τρόπος με τον οποίο τα μελλοντικά προγράμματα να μπορούν να προσφέρουν βιώσιμες και ουσιαστικές ευκαιρίες. Η έκθεση θα δημοσιευθεί στον ιστότοπο του ΕΕΣ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δεν επιτρέπονται νέα σχόλια.