ΕΔΔΑ: Ελευθερία έκφρασης σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αστική ευθύνη για σχόλια τρίτων στο Facebook

 

 

 

Ελευθερία έκφρασης σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αστική ευθύνη για σχόλια τρίτων στο Facebook. Παραβίαση άρθρου 10 της ΕΣΔΑ 

ΑΠΟΦΑΣΗ

Alexandru Pătrașcu (Patrascu) κατά Ρουμανίας της 07.01.2025 (προσφ. αριθ. 1847/21) 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ο προσφεύγων, μηχανικός πληροφορικής κατά κύριο επάγγελμα, είναι γνωστός ως παθιασμένος λάτρης της όπερας και της κλασικής μουσικής. Δημοσιεύει τακτικά άρθρα και σχόλια στη σελίδα του στο Facebook, στο ιστολόγιό του με τίτλο «Περί Όπερας» καθώς και σε διεθνή περιοδικά, όπως το βρετανικό «Opera». Το 2016, το ιστολόγιό του βραβεύθηκε ως «Καλύτερο Πολιτιστικό Blog» στα Elle Blogging Awards.

Την ίδια χρονιά, ξέσπασε σκάνδαλο στην Εθνική Όπερα του Βουκουρεστίου, στο πλαίσιο του οποίου υπάλληλοι διαδήλωσαν ζητώντας την απομάκρυνση αλλοδαπών καλλιτεχνών. Η σύγκρουση οδήγησε σε αλλαγές στη διεύθυνση, ακύρωση παραστάσεων και παραίτηση του Υπουργού Πολιτισμού. Ο προσφεύγων κάλυψε τα γεγονότα στη σελίδα του στο Facebook και στο ιστολόγιό του επί περίπου τρεις μήνες, επικρίνοντας τη στάση ορισμένων καλλιτεχνών, μεταξύ των οποίων η σοπράνο I.I. και ο μαέστρος T.S.

Τον Ιούλιο του 2016, οι I.I. και T.S. άσκησαν αγωγή ζητώντας τη διαγραφή δυσφημιστικών σχολίων και την καταβολή αποζημίωσης. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε την αγωγή χωρίς να προσδιορίσει ποια σχόλια προέρχονταν από τον προσφεύγοντα και ποια από τρίτους. Το Εφετείο αναγνώρισε 41 δημοσιεύσεις ως επίμαχες, έκρινε ότι 19 εντάσσονταν στα όρια της ελευθερίας έκφρασης, ενώ 22 τα υπερέβαιναν. Από αυτές, τέσσερις προέρχονταν από τον ίδιο τον προσφεύγοντα: «τυχοδιώκτες μικρών θέσεων στα πάρκα», «στρατιά εθνικιστών πιθήκων», «τετρακόσιοι χιμπατζήδες που έμαθαν να υπογράφουν» και «ξενόφοβοι». Για τα σχόλια τρίτων, το Εφετείο έκρινε ότι ο προσφεύγων ευθύνεται λόγω παράλειψης διαγραφής τους μετά την κοινοποίηση της αγωγής, επικαλούμενο τα «τοπικά έθιμα της πλατφόρμας Facebook». Το Ανώτατο Ακυρωτικό επικύρωσε την απόφαση, επικαλούμενο την απόφαση Delfi AS κατά Εσθονίας του ΕΔΔΑ.

Το ΕΔΔΑ εξέτασε την προσφυγή υπό το πρίσμα του άρθρου 10. Όσον αφορά τα δικά του σχόλια, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι τα εθνικά δικαστήρια δεν προέβησαν σε πραγματική στάθμιση των αντιτιθέμενων συμφερόντων. Δεν εξετάστηκε αν τα σχόλια συνεισέφεραν σε δημόσιο διάλογο, αν αποτελούσαν κρίσεις αξίας θεμελιωμένες σε πραγματικά περιστατικά, ούτε η αναλογικότητα της αποζημίωσης και ο αποτρεπτικός χαρακτήρας της καταδίκης.

Όσον αφορά τα σχόλια τρίτων, το Δικαστήριο έκρινε ότι η νομική βάση της επέμβασης δεν καθόριζε με επαρκή σαφήνεια την έκταση και τις λεπτομέρειες άσκησης του δικαιώματος της ελευθερίας έκφρασης του προσφεύγοντος μέσω του ανοίγματος της σελίδας του στο Facebook σε σχόλια τρίτων. Κάθε δικαστική βαθμίδα κατέληξε σε διαφορετική αιτιολογία. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο τον εξομοίωσε με συντονιστή τηλεοπτικής εκπομπής, το Εφετείο επικαλέστηκε τα «τοπικά έθιμα του Facebook», ενώ το Ακυρωτικό τον χαρακτήρισε «πάροχο περιεχομένου». Ο προσφεύγων δεν μπόρεσε να απολαύσει τον βαθμό προστασίας που απαιτεί η αρχή του κράτους δικαίου σε μια δημοκρατική κοινωνία.

Το ΕΔΔΑ διαπίστωσε παραβίαση του άρθρου 10 της ΕΣΔΑ τόσο για τα ίδια σχόλια του προσφεύγοντος όσο και για τα σχόλια τρίτων. Επιδίκασε 2.853 ευρώ για αποζημίωση, 7.800 ευρώ για ηθική βλάβη και 6.152 ευρώ για δικαστικά έξοδα.

 

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ ΑΔΕΙΑ ΤΗΣ https://www.echrcaselaw.com ΟΠΟΥ ΚΑΙ ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΑΠΟΦΑΣΗ