.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΡΓΥΡΟΣ
1. Η Ελληνική Δικαιοσύνη και οι λειτουργοί της υπερασπίζονται σταθερά διαχρονικά: την δημοκρατία[1], την δικαιοσύνη[2] [3], την κοινωνική αλληλεγγύη, την ελευθερία και την ισότητα στην ουσία της. Η δικαιοσύνη έχει πληρώσει με αίμα την Ανεξαρτησία της. Θυμίζω μεταξύ πολλών άλλων τη άνανδρη δολοφονία του Εισαγγελέα Γιώργου Θεοφανόπουλου, την 1η Απριλίου του 1985.
.Καθημερινά πλέον, τα ζητήματα Δικαιοσύνης απασχολούν με ένταση την κοινή γνώμη. Όλοι οι παράγοντες της Δικαιοσύνης συμφωνούν στην ύπαρξη του Εθνικού προβλήματος, διαφωνούν στην λύση. Η λογοδοσία είναι η ψυχή της Δημοκρατίας και ο μόνος τρόπος που έχουμε ότι οι μηχανισμοί του κράτους λειτουργούν προς όφελος της χώρας. Η λογοδοσία αφορά το σύνολο της λειτουργίας των οργάνων του κράτους, κατά το άρθρο 26 του Συντάγματος και βεβαίως αφορά τη Δικαιοσύνη, ενόψει του ότι «όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους» (άρθρο 1 παρ. 3 Σ) και οι δικαστικές αποφάσεις «εκτελούνται στο όνομα του ελληνικού λαού» (άρθρα 26 παρ. 3 Σ). Η Ελληνική Δικαιοσύνη πάσχει βαρύτατα, ιδίως λόγω της μεγάλης αργοπορίας στην απονομή της, που συχνά οδηγεί σε καταστάσεις αρνησιδικίας, ενώ έχουμε υπερδιπλάσιους δικαστές από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, σε αναλογία προς τον πληθυσμό, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η βραδύτητα αυτή έχει στοιχίσει στο Ελληνικό Δημόσιο πολλές καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε σημαντικές αποζημιώσεις και στην πατρίδα μας αναπτυξιακή επιτάχυνση. Αναφέρω με αφορμή την από 19.11.2024 απόφαση του ΕΔΔΑ (Τσιώλης κατά Ελλάδος και υπόθεση Vervele κατά Ελλάδας( η καθυστέρηση διήρκεσε 18 χρόνια, 9 μήνες και 18 ημέρες κλπ.). Είναι χαρακτηριστικές οι περιπτώσεις καθυστέρησης απονομής της δικαιοσύνης όταν χαρακτηριστικά: Ύστερα από 34 χρόνια, με απόφαση του Αρείου Πάγου 747/2022, έκταση περίπου 300 στρεμμάτων, στην εκτός σχεδίου θέση Τουρκοβούνια του Δήμου Ψυχικού - Φιλοθέης, περιήλθε στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου, καθώς έγινε δεκτή αγωγή του Δημοσίου κατά Ανώνυμης Εταιρείας. Από την Απόφαση 571/2025 ΣτΕ, προκύπτει ότι στις 17.5.2012 κατατέθηκε ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας αίτηση ακυρώσεως, η δίκη περατώθηκε με τη δημοσίευση, στις 29.4.2024, της 608/2024 απόφασης του Δ´ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας , η επίμαχη διαδικασία διήρκεσε χρονικό διάστημα των δέκα ετών, πέντε μηνών και είκοσι επτά ημερών.
Στην υπόθεση «Ζουμπουλίδης κατά Ελλάδας» (No. 3), το ΕΔΔΑ διαπίστωσε αντίστοιχη παραβίαση των αρχών της δίκαιης δίκης σχετικά με την ευθύνη αποζημίωσης του Δημοσίου από ζημιογόνες ενέργειες των δικαστικών οργάνων λόγω προδήλου σφάλματος, καθώς η απόφαση του ΣτΕ 800/2021 δημιούργησε ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο στην πρόσβαση των πολιτών στη Δικαιοσύνη, καθιστώντας αδύνατη την αποζημιωτική προστασία για ζημίες από πράξεις οργάνων της δικαστικής λειτουργίας και εδώ το ζήτημα αφορά το δικαίωμα στην απονομή της δικαιοσύνης που εμποδίζεται με δικαστική απόφαση! Το θεμελιακό αυτό ζήτημα(άρθρο 20 Σ ΚΑΙ 6 ΕΔΔΑ) πρέπει να αντιμετωπισθεί ,αφού υπάρχει αριθμός δικαστικών αποφάσεων με τις ίδιες σκέψεις (ΒΛ ΣτΕ 1360-1261/2021)
2.«Η έννοια της “λογοδοσίας” (accountability) αποτελεί στη σύγχρονη εποχή έναν από τους κεντρικούς άξονες στη διαμόρφωση δημοσίων πολιτικών και αρχών δημοκρατικής διακυβέρνησης μιας χώρας».
Εντούτοις, το ζήτημα της λειτουργίας της Δικαιοσύνης είναι θέμα που προφανώς θα απασχολήσει την επικείμενη Συνταγματική Αναθεώρηση. Στο μεταξύ, η κατάσταση είναι εντελώς προβληματική κυρίως διότι υπάρχει αυτή η καθημερινή παρουσία κρίσιμων ζητημάτων χωρίς τον παραμικρό διάλογο των φορέων της Δικαιοσύνης, χωρίς την παραμικρή λογοδοσία, ζήτημα που έχει αναδείξει και ο Πρόεδρος του ΣτΕ, Καθηγητής του Δικαίου Μιχ. Πικραμένος, ο οποίος έχει συγγράψει το εξαιρετικό βιβλίο: «Η λογοδοσία των δικαστών στη Δημοκρατία/Δημόσια εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη», εκδ. Ευρασία. Η λογοδοσία της δικαστικής εξουσίας συνίσταται αφενός στον έλεγχο των δικαστικών αποφάσεων μέσω των προβλεπόμενων ενδίκων μέσων που ασκούνται εναντίον τους και στην πειθαρχική και ποινική ευθύνη των δικαστών και αφετέρου στην υποχρέωση που επιβάλλεται από το Σύνταγμα, που ορίζει στο άρθρο 93 ότι οι αποφάσεις των δικαστηρίων πρέπει να είναι αιτιολογημένες και ν’ απαγγέλλονται σε δημοσία συνεδρίαση.
3 Η ανάδειξη των προβλημάτων που επηρεάζουν στην καθημερινότητα των Ελλήνων πολιτών υπερ. των οποίων ασκούνται κατ’ άρθρο 1 παράγραφος 3 του Συντάγματος, όλες οι Εξουσίες είναι επιτακτική και αναγκαία και αφορά ένα κρίσιμο εθνικό ζήτημα. Η Δικαιοσύνη είναι διαυγής και λειτουργεί κατά το Σύνταγμα δημόσια(άρθρο 93 παρ 2,3 Σ), η δε κριτική των δικαστικών αποφάσεων είναι επιβεβλημένη και συνταγματικά θεμιτή(άρθρο 14 παρ1 Σ) η απόλυτη απόδειξη εύρυθμης λειτουργίας του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας. Η θεμιτή κριτική και επιβεβλημένη είναι και καλοδεχούμενη απο όλους ελπίζω και γίνεται και πρέπει να γίνεται με σεβασμό στους θεσμούς. Ο ΑΠ πρόσφατα έχει προχωρήσει σε απολύσεις δικαστικών λειτουργών, κυρίως λόγω αδικαιολόγητων καθυστερήσεων στην έκδοση αποφάσεων, πειθαρχικών παραπτωμάτων ή ανάρμοστης συμπεριφοράς, με πρόσφατες αποφάσεις (2024-2025). Το ΕΔΔΑ, μάλιστα, δέχεται πως οι δικαστές, όταν ενεργούν υπό την θεσμική τους ιδιότητα, πρέπει να ανέχονται πολύ αυστηρότερη κριτική σε σχέση με τους άλλους πολίτες (βλ. απόφαση Tavares de Almeida Fernandes and Almeida Fernandes κατά Πορτογαλίας, 29-5-2017, σκ. 63). Μισθοδικείου και του ΣτΕ στην περίοδο των διώξεων δικαστικών λειτουργών απο την δικτατορία).
Κανείς δεν δικαιούται να διασύρει την δικαιοσύνη τους λειτουργούς της και τους συλλειτουργούς της δικηγόρους, με ταυτόχρονη εξάλειψη κάθε εμποδίου ελέγχου της δικαιοσύνης από την δημοσία ζωή (άρθρα 62,86 Συντάγματος ). Αναγκαία η προσθήκη διατάξεως 5Β στο Σύνταγμα με στόχο την προστασία του κράτους δικαίου από εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης στη Δικαιοσύνη και στη διοίκηση, που μπορεί να υπονομεύσουν τη δημοκρατική λειτουργία τους και τις ατομικές ε-λευθερίες.
4. Τί μαρτυρεί ο Γιάννης Κτιστάκις, δικαστής- Προέδρος Τμήματος στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου:
«Η Ελλάδα έχει συνολικά 998 καταδικαστικές αποφάσεις, επί συνόλου 11.515 προσφυγών, που έχουν τελεσίδικα εκδικαστεί. Ποσοστό, μόλις, 8,8 %. Έχουν εκδοθεί, επίσης, 48 αποφάσεις μη παραβίασης της ΕΣΔΑ. Τέλος, σημειώνω το πολύ ενδιαφέρον στοιχείο του φιλικού διακανονισμού: επιπλέον, δηλαδή, των 998 καταδικαστικών αποφάσεων, οι διάδικοι (προσφεύγοντες και Ελληνική κυβέρνηση) έχουν συμβιβαστεί σε άλλες 1.132 υποθέσεις. Το συντριπτικό ποσοστό των 998 καταδικαστικών αποφάσεων αφορά την αργοπορία της Ελληνικής δικαιοσύνης και, γενικότερα, τη μη ορθή απονομή της δικαιοσύνης (παραβίαση του «δικαιώματος σε δίκαιη δίκη»).
5. Νομίζω ότι αντί συνεχών και ατελέσφορων διαλόγων για την κατάσταση της δικαιοσύνης ότι είναι καιρός να θεσπισθεί ένα συντονιστικό όργανο του «Ανωτάτου Συμβουλίου της Δικαιοσύνης» που θα είναι και το «Εθνικό Συμβούλιο Μεταρρύθμισης Δικαιοσύνης» δηλαδή ενός θεσμικού οργάνου λογοδοσία και παράλληλα συμβουλευτικού οργάνου της Πολιτείας, ήτοι μιας συντονιστικής επιτροπής από όλους τους λειτουργούς της δικαιοσύνης με θεσμική ιδιότητα (ηγεσίες δικαστηρίων συνδικαλιστικές οργανώσεις δικαστών, Ολομέλεια Δικηγόρων, Συμβολαιογράφων), που να θέσουν το ζήτημα του τι πρέπει να γίνει για την βελτίωση του όλου συστήματος απονομής της δικαιοσύνης.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ:
Στις δημοκρατίες δεν υπάρχει κανένας ρόλος και κανένας θεσμός ανέλεγκτος. Αποτελεί το βασικό συστατικό του δημοκρατικού πολιτεύματος.
[1] Ήταν 28 Μαΐου του 1968, όταν η δικτατορία απέλυσε από το δικαστικό σώμα τριάντα δικαστές, εκδίδο- ντας την ΚΔ της 28.5.1968 Συντακτική Πράξη «Περί Εξυγιάνσεως της Τακτικής Δικαιοσύνης» (βλ. εφημερίδα «Μακεδονία», της 30.5.1968).Το Συμβούλιο της Επικράτειας, έκανε δεκτές τις αιτήσεις ακυρώσεως των δικαστών και ακύρωσε την απόλυσή τους, με τις υπ' αριθ. 1811/1969 έως 1831/1969 αποφάσεις του. Πρόεδρος του ΣτΕ στην «δίκη των Δικαστών», που εκδιώχθηκε και ο ίδιος από το δικαστικό σώμα, γι' αυτό το λόγο, ήταν τότε ο μέγας νομομαθής και διανοητής Μιχαήλ Στασινόπουλος, ο οποίος, όπως είναι γνωστό, υπήρξε πανεπιστημιακός καθηγητής, ακαδημαϊκός, συγγραφέας νομικών, λογοτεχνικών και ιστορικών βιβλίων, και πρώτος Πρόεδρος της Δημοκρατίας, μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας το έτος 1974.
[2] Μετά το τέλος της περίφημης δίκης του Κολοκοτρώνη (Ναύπλιο 1834), το παλάτι πιέζει τους δικαστές Τερτσέτη και Πολυζωΐδη να υπογράψουν τη θανατική του καταδίκη, εκείνοι αρνούνται. Ο υπουργός Σχινάς και ο Μάσον τους παρέπεμψαν σε δίκη. Η νέα δίκη έγινε στο ίδιο τζαμί του Ναυπλίου, «ενώπιον του Εγκληματικού Δικαστηρίου», στις 27 Σεπτεμβρίου 1834
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δεν επιτρέπονται νέα σχόλια.