οι εγγραφές στο δελτίο ποινικού μητρώου για πρόσωπο που έχει συμπληρώσει το ογδοηκοστό έτος της ηλικίας του παύουν να ισχύουν
Η απαγόρευση, ωστόσο, του προαναφερόμενου άρθρου 573 ΚΠΔ δεν εμποδίζει τον κατηγορούμενο να ζητήσει ο ίδιος την ανάγνωση του δελτίου ποινικού μητρώου,
αν το δελτίο του ποινικού μητρώου κατηγορούμενου που συμπλήρωσε το 80ο έτος της ηλικίας είναι λευκό και αναγνωσθεί δεν υπάρχει ακυρότητα
Ειλικρινή μετάνοια
Πρέπει να συνδυάζεται με συγκεκριμένα περιστατικά, τα οποία δείχνουν ότι αυτός μεταμελήθηκε και για το λόγο αυτό ζήτησε ειλικρινά και όχι προσχηματικά να άρει ή να μειώσει τις συνέπειες της πράξης του, χωρίς να αρκεί η απλή έκφραση συγγνώμης
Αόριστη η δήλωση «έχω ξεκινήσει διεργασίες να ενταχθώ στη διαδικασία ρύθμισης των ένδικων οφειλών, προσπαθώντας έμπρακτα να άρω ή να μειώσω τις συνέπειες της πράξης μου και διατηρώ ενεργή ρύθμιση, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να καταφέρω να είμαι ενήμερος και να αποπληρώσω, όπως δύναμαι το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών μου»
Απόφαση 66 / 2025 (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)
Αριθμός 66/2025
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Ζ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ελένη Κατσούλη Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνα Νάκου, Σπυρίδωνα Κουτσοχρήστο, Γεώργιο Παπαγεωργίου - Εισηγητή και Φώτιο Μουζάκη, Αρεοπαγίτες.
Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 2 Οκτωβρίου 2024, με την παρουσία του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνου Σοφουλάκη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Ευθυμίας Καλογεροπούλου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Γ. Τ. του Π., κατοίκου ... Αττικής, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Σαμέλη, για αναίρεση της υπ'αριθμ. ΖΤ 1022/2024 απόφασης του Ζ' Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών. Το Ζ' Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 1 Μαρτίου 2024 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία ασκήθηκε με δήλωση ενώπιον της Γραμματέως του Πρωτοδικείου Αθηνών Ε. Ο., έλαβε αριθμό Ε.Μ.:11/2024 και η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 364/24.
Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως και να επιβληθούν τα έξοδα στον αναιρεσείοντα και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Ι. Οι κρινόμενη από 1.3.2024 αίτηση του Γ. Τ. του Π. (ή Π.) που ασκήθηκε με δήλωση του δικηγόρου Ιωάννη Σαμέλη, έχοντος ειδική προς τούτο πληρεξουσιότητα δυνάμει της από 29/2/2024 έγγραφης εντολής του προς αυτόν, ενώπιον του αρμοδίου Γραμματέα του του εκδόντος την προσβαλλόμενη απόφαση Δικαστηρίου, συνταχθείσης της υπ' αριθμ. 11/2024 σχετικής έκθεσης, για αναίρεση της υπ' αριθμ 1022/2024 απόφασης του δικάσαντος σε δεύτερο βαθμό, Ζ 'Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, η οποία καταχωρήσθηκε καθαρογραμμένη στο ειδικό βιβλίο του άρθρου 473 παρ. 3 του ΚΠΔ στις 1.4.2024 και με την οποία ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος καταδικάστηκε για την αξιόποινη πράξη της μη έγκαιρης καταβολής εργοδοτικών και εργατικών εισφορών με την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ.2 περ. β' ΠΚ, σε συνολική ποινή φυλάκισης δεκαπέντε (15) μηνών ανασταλείσα επί τριετία, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 466 παρ. 1, 473 παρ. 2 και 3, 474 παρ. 1 και 4 ΚΠΔ), περιέχει δε ως λόγους αναίρεσης α) απόλυτη ακυρότητα που συνέβη κατά την διαδικασία στο ακροατήριο και β) την έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή νόμου, ως προς την απόρριψη των αυτοτελών ισχυρισμών περί συνδρομής στο πρόσωπο του κατηγορουμένου των ελαφρυντικών περιστάσεων της προηγούμενης σύννομης ζωής και της ειλικρινής μετάνοιας (άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α' και Δ' ΚΠΔ). Επομένως, είναι παραδεκτή και πρέπει να εξετασθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν.
ΙΙ. Κατά το άρθρο 171 παρ. 1 περ. δ' του ΚΠΔ " απόλυτη ακυρότητα που λαμβάνεται και αυτεπάγγελτα υπόψη από το δικαστήριο σε κάθε στάδιο της διαδικασίας και στον Άρειο Πάγο, υπάρχει και αν δεν τηρηθούν οι διατάξεις που καθορίζουν την εμφάνιση, την εκπροσώπηση και την υπεράσπιση του κατηγορούμενου και την άσκηση των δικαιωμάτων που του παρέχονται από το νόμο, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα". Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 572 παρ. 2 του ισχύοντος από 1-7-2019 ΚΠΔ., που κυρώθηκε με το Ν. 4620/2019 (Φ.Ε.Κ. 96/11-6-2019, τεύχος πρώτο), "2. Το δελτίο ποινικού μητρώου επισυνάπτεται υποχρεωτικά με ευθύνη του αρμόδιου γραμματέα σε κάθε δικογραφία για εγκλήματα αρμοδιότητας τριμελούς πλημμελειοδικείου και άνω, μέσα σε σφραγιστό αδιαφανή φάκελο και αποσφραγίζεται μόνο μετά την απαγγελία της περί ενοχής απόφασης του δικαστηρίου, γενομένης ειδικής μνείας στα πρακτικά. Σε περίπτωση ασκήσεως εφέσεως κατά της καταδικαστικής απόφασης το δελτίο ποινικού μητρώου σφραγίζεται και πάλι με ευθύνη του γραμματέα της έδρας του εκδόντος την απόφαση δικαστηρίου, σε αδιαφανή φάκελο, εφαρμοζομένων κατά τα λοιπά των ορισμών του προηγούμενου εδαφίου. Τα αυτά ισχύουν σε περίπτωση επανεκδίκασης της υπόθεσης κατ' ουσία μετ' αναίρεση. Η παράβαση των ανωτέρω διατάξεων από το δικαστικό γραμματέα συνεπάγεται την πειθαρχική του ευθύνη" , ενώ σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 573 ΚΠΔ με τον τίτλο "Καταστροφή δελτίων ποινικού μητρώου", ορίζεται ότι: "1. Τα δελτία ποινικού μητρώου παύουν να ισχύουν και αποκλείεται η χρησιμοποίησή τους για οποιοδήποτε σκοπό στις ακόλουθες μόνο περιπτώσεις: α) όταν το πρόσωπο το οποίο αφορά η εγγραφή πεθάνει ή συμπληρώσει το 80ο έτος της ηλικίας του, β) ..., γ) ..., δ) ..., ε) ... 2. Οι υπηρεσίες που τηρούν ποινικό μητρώο, προβαίνουν κάθε έξι μήνες σε εκκαθάρισή του από τα δελτία που παύουν να ισχύουν σύμφωνα με τις διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου. Μετά την εξάμηνη περιοδική εκκαθάριση είτε καταστρέφονται τα ανίσχυρα δελτία είτε, στην περίπτωση εφαρμογής μηχανογραφικού συστήματος σύμφωνα με το άρθρο 568 παρ. 1 εδ. ε', διαγράφεται από τη μνήμη του ηλεκτρονικού υπολογιστή η ανίσχυρη εγγραφή. 3. Στις περιπτώσεις των εδ. α' έως και γ' της παρ. 1 τα δελτία ποινικού μητρώου καταστρέφονται αμέσως μόλις διαπιστωθεί η συνδρομή του σχετικού λόγου. ... Η καταστροφή διατάσσεται με πράξη του αρμόδιου εισαγγελέα". Από τις ανωτέρω διατάξεις του άρθρου 573 του ΚΠΔ. προκύπτει ότι οι εγγραφές στο δελτίο ποινικού μητρώου για πρόσωπο που έχει συμπληρώσει το ογδοηκοστό έτος της ηλικίας του παύουν να ισχύουν με τη συμπλήρωση του παραπάνω ηλικιακού ορίου, το δελτίο ποινικού μητρώου του οποίου δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί για οποιοδήποτε σκοπό, καταστρέφεται δε, μόλις διαπιστωθεί το ως άνω γεγονός, με πράξη του αρμόδιου εισαγγελέα. Επομένως, οι εγγραφές που υπάρχουν στο ποινικό μητρώο προσώπου που έχει συμπληρώσει το ογδοηκοστό έτος της ηλικίας του και καταχωρίσθηκαν σ' αυτό πριν τη συμπλήρωση του εν λόγω ηλικιακού ορίου, δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη από το Δικαστήριο ( ΑΠ 918/2022). Κατά την έννοια των διατάξεων αυτών, οι οποίες εντάσσονται στις διατάξεις που προστατεύουν τον κατηγορούμενο στην άσκηση των υπερασπιστικών δικαιωμάτων του, απόλυτη ακυρότητα, από την οποία ιδρύεται ο προβλεπόμενος από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ.Α' ΚΠΔ αναιρετικός λόγος, επέρχεται μόνο εφόσον, όπως προκύπτει από τα οικεία πρακτικά ή το σκεπτικό της απόφασης, το δελτίο ποινικού μητρώου έχει αναγνωστεί και έχει ληφθεί υπόψη . Όταν όμως το δελτίο του ποινικού μητρώου δεν αναγνώσθηκε στο ακροατήριο και δεν λήφθηκε υπόψη από το δικαστήριο για το σχηματισμό της κρίσης του για την αποδοχή ή όχι των ελαφρυντικών περιστάσεων του άρθρου 84 παρ. 2 ΠΚ δεν υπάρχει ακυρότητα, διότι στην περίπτωση αυτή δεν παραβιάζεται η άνω διάταξη του άρθρου 171 παρ. 1 στοιχ. δ' ΚΠΔ. Η απαγόρευση, ωστόσο, του προαναφερόμενου άρθρου 573 ΚΠΔ δεν εμποδίζει τον κατηγορούμενο να ζητήσει ο ίδιος την ανάγνωση του δελτίου ποινικού μητρώου, προκειμένου να αξιοποιήσει υπέρ αυτού την ανυπαρξία προηγούμενων καταδικών του, όπως, για να ζητήσει την αναγνώριση ελαφρυντικής περίστασης, αφού στην περίπτωση αυτή, που ο ίδιος επιθυμεί να γνωστοποιηθεί το περιεχόμενο του ποινικού του μητρώου, η προστατευτική για την υπεράσπισή του λειτουργία της ανωτέρω διάταξης αδρανεί. Επίσης, αν το δελτίο του ποινικού μητρώου κατηγορούμενου που συμπλήρωσε το 80ο έτος της ηλικίας του αναγνωσθεί στο στάδιο της αναγνώρισης των ελαφρυντικών περιστάσεων του άρθρο 84 παρ. 2 ΚΠΔ , ουδεμία ακυρότητα της διαδικασίας δημιουργείται και δεν παραβιάζονται τα υπερασπιστικά δικαιώματα του κατηγορουμένου, στην περίπτωση που το ποινικό μητρώο του τελευταίου είναι λευκό, χωρίς καταδίκες και άρα δεν μπορεί να λήφθηκε υπόψη από το δικαστήριο επιβαρυντικά για το σχηματισμό της κρίσης του περί ύπαρξης ελαφρυντικών περιστάσεων .
ΙΙΙ. Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. ΖΤ1022/2024 απόφαση του Ζ' Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, ο κατηγορούμενος και ήδη αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος, με το ελαφρυντικό των μη ταπεινών αιτίων, για την πράξη της μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο και καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης δεκαπέντε (15) μηνών, η εκτέλεση της οποίας ανεστάλη επί τριετία. Όπως προκύπτει από τα πρακτικά της δίκης, μετά την έναρξη της διαδικασίας, και μετά την κατάθεση του μάρτυρα κατηγορίας ο πληρεξούσιος συνήγορος του κατηγορούμενου, ανέπτυξε προφορικά τους ισχυρισμούς που περιέχονται στο σημείωμα που κατέθεσε και ενσωματώθηκε στα πρακτικά. Μεταξύ των άλλων ζήτησε την αναγνώριση στο πρόσωπο του κατηγορουμένου και ήδη αναιρεσείοντος των ελαφρυντικών περιστάσεων του άρθρου 84 παρ. 2 περ. α', β' και δ' ΚΠΔ, αφού, όπως ισχυρίσθηκε, "ουδέποτε είχε οιαδήποτε εμπλοκή με τη δικαιοσύνη" και ζήτησε "την αναγνώριση της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 α'ΚΠΔ και ιδίως του πρότερου σύννομου βίου, όχι μόνο του λευκού ποινικού του μητρώου αλλά και λόγω της συνολικής του δράσης ως επαγγελματία και ως μέσου συνετού πολίτη", ζητώντας έτσι εμμέσως την ανάγνωση αυτού από το Δικαστήριο. Από την παραδεκτή, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, επισκόπηση των πρακτικών της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα του αυτό με το σκεπτικό ότι : " το ποινικό μητρώο δεν είναι εκ των εγγράφων εκείνων, που σύμφωνα με το άρθρο 362 ν ΠΚ , πρέπει να αναγνωστεί στο ακροατήριο, προκειμένου να κριθεί η βασιμότητα της από το άρθρο 84 παρ. 2 α'ΠΚ ελαφρυντικής περίστασης, αφού η ύπαρξη ή ανυπαρξία των στοιχείων που καταχωρούνται στο έγγραφο αυτό, δεν είναι από εκείνα που μπορούν να στηρίξουν κρίση του δικαστηρίου, αναφορικά με τη συνδρομή οποιουδήποτε από τους όρους που θέτει η διάταξη του άρθρου 84 παρ. 2 α' ΠΚ, προκειμένου να δικαιολογηθεί η επιβολή μειωμένης ποινής στον κατηγορούμενο". Στη συνέχεια με την προσβαλλόμενη απόφασή του το Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα του αναιρεσείοντος - κατηγορούμενου για την αναγνώριση της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 α' με το ακόλουθα σκεπτικό: "Στην προκειμένη περίπτωση, μετά την απαγγελία της ανωτέρω αποφάσεως του δικαστηρίου περί απαγγελίας της ενοχής του εκκαλούντος κατηγορουμένου για τις πράξεις που κατηγορείται, ο συνήγορος υπερασπίσεως αυτού ζήτησε παραδεκτώς - δια των ως άνω εγγράφων αυτοτελών ισχυρισμών που ενεχείρισε στο Δικαστήριο και ανέπτυξε προφορικώς - την αναγνώριση των ελαφρυντικών περιστάσεων του άρθρου 84 παρ. 2 α', β' και δ' του ΠΚ για τον κατηγορούμενο. Πλην όμως σύμφωνα με τα προαναφερόμενα στη νομική σκέψη της παρούσας, ο ανωτέρω αυτοτελής ισχυρισμός για την αναγνώριση της συνδρομής της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ 2α'ΠΚ, κρίνεται απορριπτέος προεχόντως ως απαράδεκτος λόγω της αοριστίας του, καθόσον δεν αναφέρονται συγκεκριμένα - αλλά γενικά και αόριστα - πραγματικά περιστατικά θετικών πράξεων, από τα οποία να συνάγεται ότι ο κατηγορούμενος έως τον χρόνο που τέλεσε τις επίδικες πράξεις έζησε έντιμη ζωή." Σύμφωνα με τις παραδοχές αυτές η προσβαλλόμενη απόφαση ανέφερε ότι : α) το ποινικό μητρώο δεν είναι εκ των εγγράφων εκείνων, που σύμφωνα με το άρθρο 362 του ΚΠΔ, πρέπει να αναγνωσθεί στο ακροατήριο, προκειμένου να κριθεί η βασιμότητα της από το άρθρο 84 παρ. 2 Α'ΠΚ ελαφρυντικής περίστασης, αφού η ύπαρξη ή ανυπαρξία των στοιχείων που καταχωρούνται στο έγγραφο αυτό, δεν είναι από εκείνα που μπορούν να στηρίξουν κρίση του δικαστηρίου, αναφορικά με τη συνδρομή οποιουδήποτε από τους όρους που θέτει η διάταξη του άρθρου 84 παράγραφος 2 Α'ΠΚ , β) για την απόρριψη του προβαλλόμενου ισχυρισμού δεν έλαβε υπόψη του αντίγραφο του δελτίου του ποινικού μητρώου του κατηγορούμενου και συνακόλουθα ούτε και (τυχόν) καταδίκες και, επομένως, ούτε υπήρξε προσβολή των υπερασπιστικών δικαιωμάτων του κατηγορούμενου - αναιρεσείοντος. Επομένως, δεν παραβιάσθηκαν τα υπερασπιστικά του δικαιώματα και κατά συνέπεια δεν επήλθε απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο από την ανωτέρω αιτία. Κατόπιν τούτων, ο υποστηρίζων τα αντίθετα, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α' Κ.Π.Δ., πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι αβάσιμος
ΙV. Περαιτέρω, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ λόγο αναίρεσης, όταν αναφέρονται σ' αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα προκύψαντα από την αποδεικτική διαδικασία πραγματικά περιστατικά, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη. Η, κατά τα άνω επιβαλλόμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της δικαστικής απόφασης, πρέπει να υπάρχει όχι μόνον ως προς την κατηγορία, αλλά να εκτείνεται και στους αυτοτελείς ισχυρισμούς, εκείνους δηλαδή που προβάλλονται στο δικαστήριο της ουσίας, σύμφωνα με τα άρθρα 171 παρ. 2 και 333 παρ. 2 ΚΠΔ, από τον κατηγορούμενο ή το συνήγορο του, κατά τρόπο σαφή και ορισμένο, και τείνουν στην άρση του άδικου χαρακτήρα της πράξης ή της ικανότητας για καταλογισμό ή στη μείωση αυτής ή στην εξάλειψη του αξιοποίνου της πράξης ή στη μείωση της ποινής. Τέτοιοι αυτοτελείς ισχυρισμοί, η απόρριψη των οποίων πρέπει να αιτιολογείται ιδιαίτερα, είναι και οι ισχυρισμοί του κατηγορουμένου περί συνδρομής στο πρόσωπό του ελαφρυντικών περιστάσεων από τις αναφερόμενες στο άρθρο 84§2 του ΠΚ, αφού η παραδοχή τους οδηγεί στην επιβολή μειωμένης κατά το άρθρο 83 του ίδιου Κώδικα, ποινής Ως ελαφρυντικές περιστάσεις θεωρούνται κατά τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 84 ΠΚ, μεταξύ άλλων: α) η υπό στοιχείο α', η οποία συνίσταται στο ότι "ο υπαίτιος έζησε σύννομα έως το χρόνο που έγινε το έγκλημα, περίσταση, που δεν αποκλείεται από μόνη την προηγούμενη καταδίκη του για ελαφρό πλημμέλημα.... δ) ο υπαίτιος επέδειξε ειλικρινή μετάνοια και επιδίωξε να άρει ή να μειώσει τις συνέπειες της πράξης του ". Ειδικότερα, η, ως άνω διάταξη του ισχύοντος από 1-7-2019 νέου ΠΚ, είναι ευμενέστερη της αντίστοιχης διάταξης του προϊσχύσαντος ΠΚ, που όριζε ότι η υπό στοιχείο α' ελαφρυντική περίσταση συνίσταται στο ότι "ο υπαίτιος έζησε ως το χρόνο που έγινε το έγκλημα έντιμη ατομική, οικογενειακή, επαγγελματική και γενικά κοινωνική ζωή" και, συνεπώς, εφαρμόζεται κατ' άρθρο 2 ΠΚ και για τους υπαιτίους αξιόποινων πράξεων που τελέστηκαν πριν από τη θέση σε ισχύ του νέου Ποινικού Κώδικα, αφού με τη νέα διάταξη διευρύνεται η δυνατότητα αναγνώρισης της ελαφρυντικής αυτής περίστασης, με την υιοθέτηση του κριτηρίου του "σύννομου" βίου, έναντι του απροσδιόριστου κριτηρίου του "έντιμου" βίου, που απαιτείτο από την προϊσχύσασα διάταξη. Σύννομος χαρακτηρίζεται ο βίος του ατόμου όταν αυτό καθόλη τη διάρκειά του και μέχρι την τέλεση της αξιόποινης πράξης σέβεται τα έννομα αγαθά με την τήρηση των δικαιϊκών κανόνων που τα προστατεύουν. Έτσι, η σύννομη ζωή δεν ταυτίζεται με το λευκό ποινικό μητρώο του δράστη, αλλά με την από πεποίθηση - υποταγή στη νομιμότητα ως προς όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητάς του, κατάσταση που δεν εξασφαλίζεται με την ανυπαρξία καταδίκης του για αξιόποινη πράξη. Συνακόλουθα, αν κάποιος παραβιάζει ή δεν σέβεται, αστικούς κανόνες η συνδρομή στο πρόσωπο του της εν λόγω ελαφρυντικής περίστασης δεν έχει έρεισμα στο νόμο, το δε λευκό ποινικό μητρώο απλά συνεκτιμάται από το Δικαστήριο στα πλαίσια που ορίζονται από τις διατάξεις των άρθρων 177 και 178 ΚΠΔ, για τον σχηματισμό της δικανικής του κρίσης για την ύπαρξη του σύννομου βίου, προκειμένου να αποφανθεί επί του αυτοτελούς αυτού ισχυρισμού (ΟλΑΠ 2/2022, ΑΠ 374/2023). Περαιτέρω, για τη συνδρομή της ελαφρυντικής περίστασης της περίπτωσης δ' της παρ. 2 του άρθρου 84 ΠΚ, δηλαδή για το ότι ο υπαίτιος επέδειξε ειλικρινή μετάνοια και επιδίωξε να άρει ή να μειώσει τις συνέπειες της πράξης του, πρέπει η μεταμέλεια του υπαίτιου, όχι μόνο να είναι ειλικρινής, αλλά και να εκδηλώνεται εμπράκτως, δηλαδή να συνδυάζεται με συγκεκριμένα περιστατικά, τα οποία δείχνουν ότι αυτός μεταμελήθηκε και για το λόγο αυτό ζήτησε ειλικρινά και όχι προσχηματικά να άρει ή να μειώσει τις συνέπειες της πράξης του, χωρίς να αρκεί η απλή έκφραση συγγνώμης (ΑΠ 614/2024, ΑΠ 837/2023, ΑΠ 741/2023, ΑΠ 145/2023, ΑΠ 1193/2022, ΑΠ 1341/2022, ΑΠ 1077/2022). Τέλος, η κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας ότι ορισμένα πραγματικά περιστατικά συνιστούν ή όχι τις προβλεπόμενες στο άρθρο 84 παρ. 2 ΠΚ ελαφρυντικές περιστάσεις δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, καθόσον αφορά την αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας (ΑΠ 614/2024, ΑΠ 1556/2022, ΑΠ 433/2020). Εξάλλου, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' του ΚΠΔ, λόγο αναίρεσης αποτελεί και η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Εσφαλμένη ερμηνεία υπάρχει, όταν ο δικαστής αποδίδει στο νόμο διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει, ενώ εσφαλμένη εφαρμογή υπάρχει, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν υπάγει σωστά τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, στη διάταξη που εφαρμόστηκε. Τέλος, περίπτωση εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης συνιστά και η εκ πλαγίου παραβίαση της διάταξης αυτής, η οποία υπάρχει, όταν στο πόρισμα της απόφασης, που περιλαμβάνεται στο συνδυασμό του σκεπτικού με το διατακτικό και ανάγεται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης (ΟλΑΠ 1/2020, ΟλΑΠ 3/2019, ΑΠ 903/2024, ΑΠ 814/2024 , ΑΠ 810/2024, ΑΠ 757/2024 , ΑΠ 756/2024, ΑΠ 755/2024, ΑΠ 669/2024, ΑΠ 518/2024).
V. Στην προκειμένη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο αναίρεσης, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' του ΚΠΔ, πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και για έλλειψη νόμιμης βάσης, όσον αφορά την απόρριψη των αυτοτελών ισχυρισμών του αναιρεσείοντος για αναγνώριση των ελαφρυντικών περιστάσεων του άρθρου 84 παρ. 2 περ. α', και δ' του ΠΚ. Από την επισκόπηση των πρακτικών της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι ο κατηγορούμενος, ήδη αναιρεσείων, διά του συνηγόρου του, ανέπτυξε προφορικά στο ακροατήριο και υπέβαλε εγγράφως τους ακόλουθους αυτοτελείς ισχυρισμούς: "... Ο κατηγορούμενος διατηρώ επιχείρηση πώλησης κοσμημάτων -faux bijoux, Αξεσουάρ, τσαντών και λοιπών ειδών δώρου. Τα τελευταία έτη η επιχείρηση μας, εξαιτίας και της οικονομικής κρίσης που έπληξε τη χώρα μας, αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα με αποτέλεσμα να καθίσταται δυσχερής η προσπάθεια εκπλήρωσης των οικονομικών της υποχρεώσεων. Επιπλέον, απρόοπτα γεγονότα, όπως οι πανδημία του covid - 19 , κατάσταση η οποία αποτελεί γεγονός ανωτέρας βίας και βρίσκεται εκτός της σφαίρας επιρροής μου και η οποία άρχισε από τον Μάρτιο του 2020 και συνεχίζεται έως σήμερα, δημιούργησε τεράστιο πλήγμα στην οικονομία και στη λειτουργία των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων , όπως είναι η εταιρεία μας, καθώς από τον Νοέμβριο του 2020 έως και το Μάιο του 2021 η οικονομία της χώρας ταλανιζόταν από συνεχόμενα lockdown στη λειτουργία των επιχειρήσεων, πολλώ δε μάλλον, εις ότι αφορά την οικονομική δραστηριότητα της εταιρείας, της οποίας είμαι διαχειριστής και η οποία βίωσε την αναγκαστική παύση λειτουργίας των καταστημάτων λιανικής που διαθέτει επί μακρό χρονικό διάστημα.... Σε περίπτωση που αχθεί το δικαστήριο σας σε καταδικαστική κρίση, αιτούμαι όπως μου αναγνωριστούν οι ελαφρυντικές περιστάσεις των διατάξεων των άρθρων 84 παρ 2 α', 84 παρ 2 β' και 84 παρ 2 ε' ΠΚ για τους κάτωθι λόγους: Δια των παρόντων ισχυρισμών, αιτούμαι την αναγνώριση της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 α' Π.Κ. και ιδίως του πρότερου σύννομου βίου του άρθρου 84 παρ. 2 α' ΠΚ των σχετικών διατάξεων περί μη έγκαιρης καταβολής εργοδοτικών και εργατικών εισφορών όχι μόνο του λευκού ποινικού μου μητρώου αλλά και λόγω της συνολικής μου δράσης ως επαγγελματία και ως μέσου συνετού πολίτη αλλά και λόγω του γεγονότος ότι είχα αναπτύξει ιδιαίτερη κοινωνική και επαγγελματική δράση, όντας για χρόνια στον χώρο των επιχειρήσεων διατηρώντας επιχείρηση πώλησης bijoux, αξεσουάρ, τσαντών, και λοιπών ειδών δώρου, συμμορφούμενος τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο πλήρως με την κείμενη νομοθεσία. Καθ' όλη δε τη διάρκεια του βίου μου, υπήρξα συνετός επαγγελματίας με άριστη εμπορική φήμη και ευυπόληπτος πολίτης, ενεργώντας σύννομα και ενάρετα προς τους συμπολίτες μου, ως οφείλει o μέσος κοινωνικός άνθρωπος. Έτι περαιτέρω, στην καθημερινότητα μου πορεύομαι σύμφωνα με τις προσταγές του νόμου. Ουδέποτε δε, έως σήμερα, είχα την οιαδήποτε εμπλοκή με τη Δικαιοσύνη. Συμπερασματικά, καθ' όλο δε το προηγούμενο χρονικό διάστημα, η συμπεριφορά μου ήταν στο σύνολο της σύννομη και πρόσθετα, σύμφωνη με τη συμπεριφορά που καλείται να επιδεικνύει o μέσος συνετός και εχέφρων κοινωνός. Πέραν τούτου. Σας υπογραμμίζω ότι καθ' όλα τα έτη της επαγγελματικής μου πορείας όσο και σε προσωπικό επίπεδο υπήρξα ευυπόληπτος και συνεπής προς τις πάσης φύσεως υποχρεώσεις μου. χωρίς ουδέποτε προηγουμένως να εμπλακώ με τη Δικαιοσύνη, συνεπώς, εκ του λόγου αυτού, αιτούμαι όπως μου αναγνωριστεί η ελαφρυντική περίσταση του πρότερου σύννομου βίου κατ' άρθρον 84 παρ. 2 α' ΠΚ. Επίσης, αιτούμαι την αναγνώριση του ελαφρυντικού της ειλικρινούς μετάνοιας κατ' άρθρον 84 2δ' ΠΚ διότι έχω ξεκινήσει διεργασίες να ενταχθώ στη διαδικασία ρύθμισης των ένδικων οφειλών, προσπαθώντας έμπρακτα να άρω ή να μειώσω τις συνέπειες της πράξης μου και διατηρώ ενεργή ρύθμιση, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να καταφέρω να είμαι ενήμερος και να αποπληρώσω, όπως δύναμαι το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών μου". Το Δικαστήριο της ουσίας απέρριψε, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, τους ως άνω αυτοτελείς ισχυρισμούς, με την ακόλουθη αιτιολογία: "Στην προκειμένη περίπτωση, μετά την απαγγελία της ανωτέρω αποφάσεως του δικαστηρίου περί απαγγελίας της ενοχής του εκκαλούντος κατηγορουμένου για τις πράξεις που κατηγορείται, ο συνήγορος υπερασπίσεως αυτού ζήτησε παραδεκτώς - δια των ως άνω εγγράφων αυτοτελών ισχυρισμών που ενεχείρισε στο δικαστήριο και ανέπτυξε προφορικώς - την αναγνώριση των ελαφρυντικών περιστάσεων του άρθρου 84 παρ. 2 α', β' και δ' του ΠΚ για τον κατηγορούμενο. Πλην όμως σύμφωνα με τα προαναφερόμενα στη νομική σκέψη της παρούσας, ο ανωτέρω αυτοτελής ισχυρισμός για την αναγνώριση της συνδρομής της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ 2α'ΠΚ, κρίνεται απορριπτέος προεχόντως ως απαράδεκτος λόγω της αοριστίας του, καθόσον δεν αναφέρονται συγκεκριμένα - αλλά γενικά και αόριστα - πραγματικά περιστατικά θετικών πράξεων, από τα οποία να συνάγεται ότι ο κατηγορούμενος έως τον χρόνο που τέλεσε τις επίδικες πράξεις έζησε έντιμη ζωή. Ομοίως, απορριπτέος κατ' αρχάς ως αόριστος και σε κάθε περίπτωση ως αβάσιμος κατ' ουσίαν είναι ο αυτοτελής ισχυρισμός περί αναγνώρισης του ελαφρυντικού της ειλικρινούς μετάνοιας κατ' άρθρον 84 παρ. 2 δ' ΠΚ διότι ο ισχυρισμός του ότι έχει μεταμεληθεί διότι έχει ξεκινήσει διεργασίες στο ενταχθεί στη διαδικασία ρύθμισης των ενδίκων οφειλών και ότι διατηρεί ρύθμιση, αντικρούεται από τα όσα κατέθεσε η μάρτυρας κατηγορίας - υπάλληλος του ΕΦΚΑ ήτοι ότι : "παραμένει η οφειλή εδώ ως εισάγεται. Δεν έχει γίνει ποτέ καμία ρύθμιση για καμία μεταβολή μέσω ρύθμισης από ειδήσεως της επιχείρησης. Εδώ οφείλεται όλο το ποσό ως έχει, ως εισάγεται". Με βάση τις προεκτεθείσες παραδοχές, το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο αφενός μεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία για την απόρριψη ως αβάσιμων των αυτοτελών ισχυρισμών του αναιρεσείοντος περί αναγνώρισης των ελαφρυντικών περιστάσεων των περιπτώσεων α' και δ' της παρ. 2 του άρθρου 84 ΠΚ και αφετέρου ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις του άρθρου 84 παρ.2 α' και δ' Π Κ, χωρίς να τις παραβιάσει ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου, με ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, αφού, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη επί της ουσίας κρίση του, δέχθηκε ότι όπως υποβλήθηκε το αίτημα αναγνώρισης των ελαφρυντικών περιστάσεων του άρθρου 84 παρ. 2 περ. α' και δ' του ΠΚ, ήταν αόριστο, αφού γίνεται επίκληση μόνο των νομικών διατάξεων που τις προβλέπει και αόριστες αναφορές χωρίς επίκληση πραγματικών περιστατικών που τα θεμελιώνουν, επιπλέον δε ως προς την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 δ', της ειλικρινούς μεταμέλειας, είναι και αβάσιμο καθόσον ουδεμία συγκεκριμένη ενέργεια αναφέρει και, συνεπώς, δεν ήταν υποχρεωμένο το Δικαστήριο της ουσίας να απαντήσει και μάλιστα ειδικά και αιτιολογημένα στο ανωτέρω αίτημα, αφού αυτό ήταν αόριστο, εκ περισσού δε, παρά ταύτα το απέρριψε με την παραπάνω αιτιολογία δεχόμενο, ανελέγκτως, ότι ο αναιρεσείων σε ουδεμία πράξη προέβη ώστε να άρει τις συνέπειες της πράξης του. Επομένως, οι από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ [έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας] και 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' ΚΠΔ [εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου] δεύτερος λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί. Μετά από αυτά, και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος αναίρεσης, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης και να επιβληθούν τα έξοδα της ποινικής διαδικασίας σε βάρος του αναιρεσείοντος [άρθρο 578 παρ. 1 ΚΠΔ].
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Απορρίπτει την από 1.3.2024 αίτηση του Γ. Τ. του Π. (ή Π.), κατοίκου ... Αττικής, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1022/2024 απόφασης του Ζ ' Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών. Επιβάλλει σε βάρος του αναιρεσείοντος τα έξοδα της ποινικής διαδικασίας που ανέρχονται σε οκτακόσια (800) ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Δεκεμβρίου 2024.
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 14 Ιανουαρίου 2025.
Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δεν επιτρέπονται νέα σχόλια.